Bewijsstuk · Uitspraak

Gerechtshof Den Haag, arrest van 12 april 2016 (ECLI:NL:GHDHA:2016:870)

Het essay haalt dit arrest op negen plaatsen aan, voor vijf verschillende rechtsoverwegingen, en de biografie op twee; de stemmensectie citeert daarnaast het dictum. De passages staan hieronder in de volgorde van het arrest, elk met een eigen link en een uitsnede uit de pagina zelf. Aangehaald is het gewaarmerkte afschrift, dat de partijen bij naam noemt. De versie op deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2016:870 is dezelfde uitspraak, maar met [appellant] en [geïntimeerde] in plaats van Edwin Giltay en Barbara Overduyn.

R.o. 2.5 · Het manuscript ging vóór publicatie naar beide ministers

“Giltay heeft alvorens het boek te publiceren het manuscript gezonden naar de Minister van Defensie en de Minister van Binnenlandse Zaken, met het verzoek hierop te reageren.” Pagina 2 van het gewaarmerkte afschrift. Door het hof vastgesteld als feit, tussen partijen niet in geschil.

R.o. 2.5 van het arrest, waarin het hof vaststelt dat het manuscript vóór publicatie naar beide ministers ging.
Uitsnede uit pagina 2 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

R.o. 3.1 · Wat werd geëist: een verklaring in drie dagbladen dat wat hij over haar schreef volstrekte fictie was

“Giltay te veroordelen om in drie landelijke dagbladen voor zijn rekening een rectificatie te plaatsen, die luidt: “In mijn boek De Doofpotgeneraal heb ik Barbara Overduyn een majeure rol toegedicht. Het is allemaal onjuist wat ik daaromtrent heb geschreven. Het is geen non-fictie, maar volstrekte fictie die ik zonder haar toestemming niet had mogen (doen) publiceren”” Pagina 3 van het gewaarmerkte afschrift, de eerste van drie vorderingen in eerste aanleg. De voorzieningenrechter wees die vordering af en daartegen is geen hoger beroep ingesteld (r.o. 4.1).

De in eerste aanleg gevorderde rectificatie, in het arrest voluit aangehaald.
Uitsnede uit pagina 3 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

R.o. 4.5 · De rolletjesthese kan onderwerp zijn van een debat van maatschappelijk belang

“Tenminste een deel van het boek gaat namelijk over zaken die onderwerp kunnen zijn van een debat van maatschappelijk belang. Zo stelt Giltay in zijn boek onder meer: i) dat het Ministerie van Defensie personen die solliciteren bij het korps mariniers stelselmatig afwijst op grond van homoseksualiteit; ii) dat het rolletje met foto’s die een militair van Dutchbat heeft gemaakt in Srebrenica, niet per ongeluk is vernietigd, maar bewust is achtergehouden door de MID en nog in de archieven van de MID ligt; iii) dat Overduyn is geobserveerd omdat zij zich binnen de MID kritisch uitte over het achterhouden van het fotorolletje en vervolgens is ontslagen. Een beperking van de vrijheid van Giltay om deze zaken naar voren te brengen en zijn mening daarover te uiten zou de fundamentele uitingsvrijheid in de kern aantasten.” Pagina 5 van het gewaarmerkte afschrift. Het hof stelt niet vast dat de stellingen juist zijn, maar oordeelt dat het aankaarten ervan onder de uitingsvrijheid valt.

R.o. 4.5 van het arrest, met de drie zaken die het boek aankaart en het oordeel dat een verbod de uitingsvrijheid in de kern zou aantasten.
Uitsnede uit pagina 5 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

R.o. 4.9 · De onjuistheden zijn onvoldoende om de zorgvuldigheid van de auteur in twijfel te trekken

“Het bezwaar van Overduyn dat in het boek allerlei onjuistheden over haar staan, kan niet leiden tot een ander oordeel. De enige onjuistheden die tussen partijen onbetwist vast staan betreffen haar leeftijd (34 in plaats van 40) en de spelling van haar naam (‘Overduin’ in plaats van ‘Overduyn’). Die beperkte misslagen zijn als zodanig onvoldoende om een zodanig ernstige inbreuk op de rechten van Overduyn aan te nemen dat een verbod op publicatie van het boek van Giltay gerechtvaardigd is. Anders dan de voorzieningenrechter, is het hof van oordeel dat deze onjuistheden ook onvoldoende zijn om de zorgvuldigheid in twijfel te trekken waarmee Giltay te werk is gegaan bij het schrijven van het boek. Wat betreft de spelling van de naam wordt dat onderstreept door de toelichting van Giltay dat hij die spelling heeft overgenomen uit een notitie die de MID heeft opgemaakt in het kader van het onderzoek van de ombudsman (productie 14 van Giltay) en door het feit dat Overduyn zelf haar naam niet op de juiste wijze spelt in een brief die zij heeft gestuurd in het kader van datzelfde onderzoek (productie 22 van Giltay).” Pagina 6 van het gewaarmerkte afschrift. De versie op deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2016:870 maakt beide schrijfwijzen van de naam Overduyn onleesbaar; hier zijn ze te lezen.

R.o. 4.9 van het arrest, met beide schrijfwijzen van de naam, het oordeel dat de onjuistheden onvoldoende zijn om de zorgvuldigheid van de auteur in twijfel te trekken, en de toelichting op de spelling.
Uitsnede uit pagina 6 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

R.o. 4.10 · De rol is niet “puur verzonnen” of “volstrekte fictie”

“Vast staat echter wel dat de rol die Overduyn in het boek speelt, anders dan zij suggereert, niet ‘puur verzonnen’ of ‘volstrekte fictie’ is.” Pagina 6 van het gewaarmerkte afschrift. Het hof weerlegt hier Overduyns suggestie dat haar rol volstrekte fictie is. Dezelfde bewering stond in de rectificatie die zij in eerste aanleg vorderde (r.o. 3.1). R.o. 4.10 somt daarna de feiten op waarin de beschrijving van haar rol ten minste gedeeltelijk steun vindt.

R.o. 4.10 van het arrest, waarin het hof vaststelt dat de rol niet puur verzonnen is.
Uitsnede uit pagina 6 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

Beslissing 5.1.1 · Het gevorderde verbod wordt afgewezen

“Het hof: 5.1. vernietigt het tussen partijen gewezen vonnis van de voorzieningenrechter van de rechtbank Den Haag van 14 december 2015 voor zover het gevorderde verbod en een dwangsom daarbij zijn toegewezen en Giltay is veroordeeld in de proceskosten; en in zoverre opnieuw rechtdoende: 5.1.1. wijst het gevorderde verbod af;” Pagina 7 van het gewaarmerkte afschrift, onder de kop ‘De beslissing’. De rest van het dictum gaat over de proceskosten en bekrachtigt voor het overige het vonnis, dat de gevorderde rectificatie en het voorschot op schadevergoeding al had afgewezen.

Het dictum van het arrest: het hof vernietigt het vonnis voor zover het verbod was toegewezen en wijst het gevorderde verbod af.
Uitsnede uit pagina 7 van het gewaarmerkte afschrift. Tik op de afbeelding om te vergroten.

Waarom dit document telt

Op 12 april 2016 vernietigde het Gerechtshof Den Haag zowel het volledige verbod op De doofpotgeneraal als het spreekverbod voor de auteur. In r.o. 4.9 oordeelde het dat de enige twee onbetwiste onjuistheden, een leeftijd en de spelling van een naam, ook onvoldoende waren om de zorgvuldigheid in twijfel te trekken waarmee de auteur bij het schrijven van het boek te werk was gegaan.

De eiseres, een oud-medewerkster van de Militaire Inlichtingendienst (MID), had ook geëist dat Giltay in drie landelijke dagbladen zou verklaren dat wat hij over haar had geschreven volstrekte fictie was. Het hof stelde vast dat haar rol in het boek niet “puur verzonnen” of “volstrekte fictie” is, en wees het gevorderde verbod af.

Herkomst

Document
Arrest in kort geding
Instantie
Gerechtshof Den Haag, afdeling civiel recht
Datum
12 april 2016, uitgesproken ter openbare terechtzitting
Zaaknummer
200.183.987/01
Zaaknummer rechtbank
C/09/497903 / KG ZA 15/1556
ECLI
ECLI:NL:GHDHA:2016:870
Partijen
Appellant, de auteur, tegen geïntimeerde, een oud-medewerkster van de Militaire Inlichtingendienst (MID)
Advocaten
J.G.J. van Groenendaal, Amsterdam, voor appellant; R.F. Thunnissen, Den Haag, voor geïntimeerde
Raadsheren
P.H. Blok, G. Dulek-Schermers en H.J.M. Burg
Onderwerp
Mediarecht; gevorderd verbod op herdruk van het boek De doof­pot­ge­ne­raal; vrijheid van meningsuiting tegenover het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
Bestreden uitspraak
Voorzieningenrechter Rechtbank Den Haag, 14 december 2015
Verwijzingen
R.o. 2.5, 3.1, 4.5, 4.9 en 4.10; dictum in 5.1.1
Taal
Nederlands
Vindplaats
Rechtspraak.nl, ECLI:NL:GHDHA:2016:870, in geanonimiseerde vorm; NJF 2016/242; RAV 2016/75; IR 2016/92
Berust bij
Archief van de auteur (afschrift); de geanonimiseerde versie bij de Raad voor de rechtspraak, deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHDHA:2016:870
Zie ook
Dagvaarding van Barbara Overduyn tegen Giltay, 2015Rechtbank Den Haag, vonnis van 14 december 2015 (ECLI:NL:RBDHA:2015:15050)
Gerechtshof Den Haag 12 april 2016, ECLI:NL:GHDHA:2016:870 (zaaknummer 200.183.987/01).
Aangehaald in: Bewijsstukpagina: https://www.dedoofpotgeneraal.nl/card/ecli-nl-ghdha-2016-870.htm
Document: https://www.dedoofpotgeneraal.nl/doc/arrest.pdf
Laatst gewijzigd 13 september 2026, geraadpleegd 19 november 2026.
Cover van De doofpotgeneraal

Deze pagina is een bewijsstuk bij het boek De doofpotgeneraal van Edwin Giltay en de bijbehorende website.